Archeologie op school - vernieuwd

Op de website is nog meer informatie te vinden over archeologische erfgoededucatie voor het basisonderwijs en voor de brugklas van het Voortgezet Onderwijs. 

Nieuw zijn de lessen "Magie van de Archeologie". Het is de 11e les in de reeks lessen archeologie. Nieuw is ook de rubriek "Kinderboeken". In deze rubriek zijn "alle" titels van kinder/jeugdboeken opgenomen die een rechtstreekse relatie hebben met archeologie. 

Door de meeste AWN afdelingen worden er archeologische activiteiten georganiseerd voor basisscholen en enkele afdelingen ook voor het voortgezet onderwijs. 

Is er vanuit scholen belangstelling voor lessen archeologie en is er behoefte aan bijvoorbeeld een archeoloog in de klas of zelf een archeologieles uitvoeren, dan kan men contact opnemen met de AWN afdeling waarin de school valt. Adressen van afdelingen staan op de landelijke website van de AWN,  http://www.awn-archeologie.nl/afdelingen/ of met info@archeologieopschool.nl

   ------------------------------------

Archeologische zoekmiddag voor kinderen in Loppersum

Zouden er nog meer munten in de Lopster bodem zitten? Of andere spannende dingen? De Historische Vereniging Loppersum is heel erg benieuwd, en daarom organiseert ze op 16 september een Archeologische Zoekmiddag.

Kinderen tussen de vier en zestien jaar mogen dan in de afgegraven wierdegrond scheppen en graven naar scherven, pijpenkoppen, botten en wie weet wat voor bijzondere schatten!
In september 2016 vonden archeologen bij de graafwerkzaamheden in de Van der Munnikstraat en de Lagestraat een schat van 48 gouden munten. Vrachtwagens vol aarde uit diezelfde straten en uit de Hogestraat werden weggebracht naar een stortbult aan de Bosweg. De grond die daar nu ligt, zit vol met allerlei objecten van misschien wel driehonderd jaar oud.
 
Graven en zoeken op de stort mag op 16 september tussen 14.30 en 16.30 uur.
Leden van de AWN, de Vereniging voor vrijwilligers in de archeologie, zijn aanwezig om de vondsten te bekijken en te determineren; door een scherf, steen of stukje metaal goed te bestuderen, kunnen ze je zo precies mogelijk vertellen wat het is en hoe oud het is. Ook Aldwin Wals, de vinder van de 48 gouden munten, is aanwezig om je tips en trucs te leren. Misschien neemt hij zelfs zijn metaaldetector wel mee!
 
Bijzondere vondsten worden allemaal zorgvuldig schoongemaakt en netjes in zakjes gedaan, net zoals bij echte opgravingen. Tijdens ‘Achter de Lagestraat’, een week later (23 en 24 september), zijn alle bodemschatten te bekijken in het Archeologisch Museum van Loppersum, dat speciaal daarvoor wordt ingericht. En natuurlijk staat je eigen naam bij de dingen die je hebt gevonden!
 
Let op!
Op de stort aan de Bosweg mag je niet zonder officiële toestemming van de grondeigenaren gaan zoeken. Ga dus niet op je eigen houtje opgravingen doen, maar meld je nu alvast aan via info@hvloppersum.nl, dan weet je zeker dat je op 16 september mee kunt doen.

Het vervolg ..... verslag van de zoekmiddag

 

Piep...piep ....piep.....

door: Sven Jach, RTV Noord, 16 september 2017

Piep, pieeep, pieeeeep. Aan de Bosweg in Loppersum klinkt een kakofonie aan piepjes van metaaldetectoren. Zo'n zestig kinderen zoeken naar archeologische schatten uit de Lopster bodem.

'Dit is een scherf van een een pot uit de zeventiende eeuw', zegt Oliver Wöhler trots. Hij staat bovenop één van de metershoge zandbulten die langs de Bosweg zijn uitgestort. Met blote handen graaft hij nog een ander stuk aardewerk uit de grond.

Met blote handen in de blubber

Door de regen is het terrein veranderd in één grote blubberbende. De kinderen trekken zich er niks van aan en wroeten met hun blote handen in de modder. Sommigen zitten er van top tot teen onder.

Wat vinden de moeders ervan?

'Daarom heb ik een regenpak aan', zegt Mia Zwerver. Maar wat vindt haar moeder daar van? 'Het hoort erbij. Ik had het al ingecalculeerd. De wasmachine maakt het wel weer schoon', zegt Els Zwerver.

De vondst van z'n leven

De bulten zand zijn afkomstig van graafwerkzaamheden in het centrum van Loppersum. Doordat het een Wierdedorp is, zit de aarde vol archeologische schatten. Amateur-archeoloog Aldwin Wals weet dat als geen ander. Vorig jaar september deed hij nog de vondst van zijn leven. Een ongekend zeldzame schat van 48 gouden munten uit de vijftiende en zestiende eeuw.

'Het is hartstikke mooi om zoiets te vinden. Je denkt daar weleens aan, maar je verwacht het niet. Maar het is wel gebeurd', zei Wals destijds.

Eigenaar

Na zijn vondst ging Wals door met zoeken in de bulten aan de Bosweg. Daar vond hij nog een gouden munt die bij de schat hoort. Deze overhandigde hij afgelopen week aan gedeputeerde Fleur Gräper van (D66). Wettelijk gezien is de provincie Groningen namelijk eigenaar van alle bodemschatten.

Meer gouden munten?

De grote vraag is natuurlijk of er nog meer gouden munten zijn? 'Ik sluit niet uit dat de kinderen nog een munt vinden. We hebben de grond goed doorzocht, maar er kan altijd nog een verdwaald goudstuk tussen zitten', zegt Wals.

Inleveren
Mochten de kinderen een gouden munt vinden, dan mogen ze die helaas niet houden. De munt moet net als de rest van de goudschat naar het Archeologisch Depot in Nuis waar de provincie alle archeologische vondsten bewaard.

Middeleeuwse kookpot
'Ik heb een scherf en een oor van een middeleeuwse kookpot gevonden', zegt Gijs Woerdman trots. Archeoloog Fred van den Beemt van de archeologievereniging AWN is verbaasd over wat de kinderen allemaal vinden. 'De kookpot is zo'n 1500 jaar oud. Heel verrassend wat er allemaal uit de bodem van Loppersum komt.'

'Hier ging vroeger de poep doorheen'
Van den Beemt neemt alle vondsten onder de loep. 'Dit is niet zo heel oud', zegt hij tegen een jonge schatgraver. Het meisje kijkt ietwat beteuterd als ze hoort dat ze geen schat heeft gevonden. Maar als Van de Beemt vertelt wat het wél is, schiet ze in de lach. 'Hier ging vroeger de poep doorheen. Het is een oud stuk riool uit de jaren '30.'

Museum
Dat er uiteindelijk geen goud wordt gevonden deert de jonge goudzoekers niet. 'Ik vind het hartstikke leuk', zegt Tygo Dopma. De meest bijzondere schatten worden schoongemaakt en bewaard. In het weekend van 23 en 24 september zijn ze te zien in het tijdelijke Archeologisch Museum van Loppersum.

Zie ook TV reportage van RTVNoord:  www.rtvnoord.nl/nieuws/183309/Lopster-kinderen-speuren-in-de-blubber-naar-goud

Foto's onder: Fred van den Beemt, AWN Noord-Nederland

 

Foto's onder:  Chris Bomekamp, Loppersum

 

 

 ----------------------------------------------------

Interesse voor archeologie bij kinderen

   

Marktonderzoekbureau Qrius, gespecialiseerd in jongeren, heeft een onderzoek uitgevoerd naar interesse van kinderen van 8 t/m 18 voor Archeologie. Het onderzoek biedt veel aanknopingspunten om archeologie op een aantrekkelijke manier bij kinderen en jongeren onder de aandacht te brengen. Het laat zien waar de kansen liggen om jonge doelgroepen te verleiden, maar het maakt ook duidelijk wat we beter niet (meer) kunnen doen – en waarom niet. Dat is soms wel confronterend.

In de bijlage een samenvatting van dit onderzoek en een toelichting. Op de laatste pagina van de samenvatting zijn 5 tips opgenomen voor iedereen die praktisch met de resultaten aan de slag wil gaan.

Jongerenonderzoek Archeologie
Toelichting bij brochure

---------------------------------------------------------
 

Educatie op locatie: Steenbergen en haar hunebed
 

(In bewerking - Foto's worden nog toegevoegd) 


Enkele weken geleden hadden Fred van den Beemt en auteur een ontmoeting met een actieve schoolklas bij het ‘echte’ hunebed van Steenbergen.

Achtergrond: Steenbergen en haar hunebed of hunebedden?

Het dorp Steenbergen dankt haar naam aan het hunebed dat er staat. Want toen het dorp een naam kreeg werd er gedacht aan de berg met stenen die in het dorp lag. Een andere veel voorkomende naam is ‘steenhopen’. Dus wanneer een plaatsnaam of straatnaam ‘steenbergen’ of ‘steenhopen’ in de naam heeft dan is een hunebed niet ver weg!

Het hunebed van Steenbergen staat te boek als hunebed D1. Dit is het meest noordelijk gelegen hunebed van Drenthe. Dit hunebed is 11,6 meter lang, heeft 12 zijstenen en 6 dekstenen. Het hunebed is gelegen in een klein bosschage, aan een zandweg naast een boerenland. Dit alles in de kop van het mooie Drenthe.

Afb. 1. De ligging van hunebed D1 te Steenbergen

Vlak bij dit ‘echte’ hunebed ligt een steenhoop dat door veel mensen aangezien wordt voor een hunebed, alleen heeft deze niet de typische vorm van een hunebed. Maar het is wel een bouwwerk van keien. Dit bouwwerk is gemaakt door een boer uit de omgeving die ‘iets’ wilde doen met de stenen die hij op zijn akker vond

Afb. 2. Het nep-hunebed te Steenbergen (bron: http://www.hunebedden.nl/d01.htm)

Het educatieve programma op school

De school waar het educatieve programma werd gedraaid is groep 7/8 van OBS De Veenpluis uit Zevenhuizen. Een week voordat de kinderen van deze klas een bezoek brachten aan het hunebed in Steenbergen kwam Fred van der Beemt bij de school op bezoek om de kinderen te leren over de ijstijden en de hunebedden.

Daar legde Fred uit hoe belangrijk de ijstijden waren voor het ontstaan van Drenthe en hoe deze ijstijden ervoor gezorgd hebben dat er heel veel diverse soorten zwerfstenen te vinden zijn in het noorden van Nederland.

Daarna verteld Fred over de hunebedbouwers, hoe zij woonden, hoe zij aan eten kwamen en ook hoe de hunebedbouwers hun doden begroeven in de hunebedden.

Fred vertelde over de ijstijden en de hunebedden zodat de kinderen weten wat de termen inhouden, maar ook om de kinderen voor te bereiden op wat ze gaan zien wanneer ze zelf een bezoek gaan brengen aan een hunebed.

Afb. 3. Fred van der Beemt geeft op school uitleg over het aardewerk van de hunebedbouwers.

Op bezoek bij D1: Een ontmoeting met een hunebedbouwster

Nadat de kinderen van Fred van der Beemt alles hebben geleerd over het ontstaan van Drenthe en de hunebedden, werd het voor de kinderen tijd om op bezoek te gaan bij een hunebed. De school is gelegen in de kop van Drenthe, daarom brachten ze een bezoekje aan het hunebed van Steenbergen.

Fred liet de kinderen zien hoe een ‘echt’ hunebed eruitziet, en daar aangekomen ontmoetten de kinderen een echte hunebedbouwster! Deze mevrouw ging op bezoek bij haar overleden man en had wat eten voor hem bij zich. De kinderen mochten van haar wel even proeven van de meelwormen.

Afb. 4. De kinderen ontmoetten de hunebedbouwster, die hun meelwormen aanbiedt.

Nadat de kinderen de meelwormen hadden geproefd wilden de kinderen meer weten over die mevrouw in die rare kleding en vroegen haar het hemd van het lijf. De kinderen waren enorm verbaasd over het feit dat de hunebedbouwster haar eigen eten moest verbouwen en niet naar de supermarkt kon. Ook vonden de kinderen het maar wat raar dat de mevrouw geen wc in haar huis had, de kinderen niet naar school gingen en dat de mevrouw haar eigen kleding maakte.

Afb. 5. De kinderen ontmoetten de hunebedbouwster, die hun meelwormen aanbiedt.

Een ontdekking van het ijstijdenlandschap

Na de ontmoeting met de hunebedbouwster gingen de kinderen op zoek naar de sporen van de ijstijden in het landschap. Waarbij de kinderen vooral keken naar wat ze in de grond konden vinden. De kinderen gingen op diverse manieren kijken naar de bodem: met hun ogen, met een schepje, met een metaaldetector en met een grondboor. Op deze manier gingen de kinderen steeds dieper in de bodem kijken en daar kwamen ze van alles tegen: van metalen objecten tot stenen.

Afb. 6. De kinderen doen samen met Fred een grondboring.

De kinderen kwamen erachter dat er veel stenen uit de een-na-laatste ijstijd te vinden zijn in de grond en waren zeer trots op hun eigen vondsten. Kortom een geslaagde les over de ijstijden en hunebedden.

Afb. 7. De vuursteenvondsten van een van de kinderen.

Dankwoord

Dit artikel is mede tot stand gekomen dankzij de school OBS De Veenpluis uit Zevenhuizen en ook gaat onze dank uit naar Marieke van Ginkel van Kunst & Cultuur Drenthe met haar rol als intermediair.

Auteur: Sabine van Wijk - AWN afd. 1 Noord-Nederland
 

_______________________________________________________________________________


Archeologie op de basisschool

Door Lysanne Michels en Floriske Meindertsma

De afgelopen maanden hebben wij, Lysanne en Floriske, een maatschappelijke stage gelopen bij de Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG), voor het Honours-traject van onze Archeologieopleiding aan de Universiteit Leiden. De NJBG is een geschiedenis- en archeologieverenging voor een door jongen, die sinds 2011 een samenwerkingsovereenkomst heeft met de AWN. Voor de stage hebben we een reeks archeologielessen gegeven aan de bovenbouw van basisscholen in Delft, Breda en Utrecht. 


Voor onze lessen hebben we gebruik gemaakt van lespakketten van de AWN. We hebben hier inspiratie uit opgedaan en zo onze eigen lessen gecreëerd, aangepast aan de tijd en eisen van de leerkrachten van de basisscholen. We begonnen in iedere klas met een introductie les, waarin we vertelden wat archeologie is en hoe archeologen te werk gaan. Vervolgens konden de kinderen zelf als echte archeologen aan de slag. Zo mochten ze gebroken potten in elkaar plakken met schilders tape en proberen te achterhalen wat de functie van scherven was geweest. Hiervoor hadden we een scherventafel gemaakt met scherven uit de Middeleeuwen en de Gouden Eeuw, die zijn gevonden op opgravingen in Delft en Breda. We verdeelden de klas in drie groepen en iedere groep kreeg een eigen categorie gebaseerd op de functie: kookgerei, servies en opslag. Ze mochten dan zelf alle scherven die bij hun groepje hoorden verzamelen, waarbij ze ook scherven vonden die bij elkaar bleken te horen.

 



Verder gingen we aan de slag met experimentele archeologie: iedere leerling kreeg een klomp klei om daarmee zijn/haar eigen ijzertijdpot te kleien. Hierbij maakten ze alleen gebruik van hun handen en niet van een pottenbakkerswiel, aangezien ze die toen nog niet hadden. In plaats daarvan bouwden ze hem op uit kleirollen en streken de pot daarna mooi glad. Als versiering kerfden ze er geometrische patronen in. Sommigen maakten zelfs oren aan hun pot om ze aan vast te houden. Zodra hun potten opgedroogd en stevig geworden waren, konden ze deze ook mee naar huis nemen als een leuk aandenken aan de les.

Zowel de kinderen als hun leerkrachten waren erg enthousiast over de lessen. Sommigen zeiden zelfs dat het de leukste geschiedenisles was die ze hadden gehad: al met al een groot succes!

Zie ook: htttp://njbg.nl/?q=nieuws/archeologie-op-de-basisschool


Januari 2016:

Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis

Op de website website NJBG is onder het kopje 'activiteiten' de aankondiging van wederom een Haps-weekend geplaatst en deze zal plaatsvinden in het weekend van 15 t/m 17 januari. Zie: http://njbg.nl/?q=activiteit/haps-weekend-januari-wea Check dus www.njbg.nl als je op de hoogte wilt blijven van het nieuws speciaal op het gebied van geschiedenis en archeologie voor en door de jeugd en jong-volwassenen !


CEASARE WAS HERE ??

Is de 'vermeende veldslag' te Kessel-Lith (N-Brabant), nabij Oss wel een veldslag? En als het al een veldslag is, waarom dan net die ene tegen de Usipeten en Tencteren? Waarom niet bijvoorbeeld dan tegen de Eburonen? Vele vragen blijven nog onbeantwoord.

Zie hier een uitgebreid relaas met kritische noten en vraagtekens van archeoloog Evert van Ginkel: http://erfgoedstem.nl/caesar-was-in-kessel/

 



Deel deze pagina
Twitter Facebook LinkedIn E-mail

Onze Social Media

facebook twitter
Nieuws

Archeologie als passie op school
© 2018 Archeologie op School - Realisatie: BMT Media